Web sitemizin içeriğine ve tüm hizmetlerimize erişim sağlamak için Web sitemize kayıt olmalı ya da giriş yapmalısınız. Web sitemize üye olmak tamamen ücretsizdir.
Çok eski bir web tarayıcısı kullanıyorsunuz. Bu veya diğer siteleri görüntülemekte sorunlar yaşayabilirsiniz.. Tarayıcınızı güncellemeli veya alternatif bir tarayıcı kullanmalısınız.
Evet bugün Çanakkale Savaşlarının 111. yıl dönümü....
18 Mart 1915. Osmanlı'nın en zor döneminde, dünyanın en güçlü donanmasına karşı verilen bir direniş. İngiliz ve Fransız savaş gemileri Boğaz'ı geçmeye çalıştı, mayın hatlarına çarparak geri çekilmek zorunda kaldı. O gün denizde kazanıldı, ama asıl ağır bedel Nisan'dan itibaren karada ödendi.
Çanakkale'nin ayrı bir yeri var tarihin sayfalarında. Sadece askeri bir zafer değil, bir milletin var olma inadının simgesi. Hem Türk hem de ANZAK cephesinden bakıldığında ortak bir şey var: sıradan insanların olağanüstü bir direniş göstermesi.
"Çanakkale geçilmez" sadece bir slogan değil, o günlerde fiilen ispatlanan bir gerçekti.
Şehitlerimizi rahmetle anıyorum.
Şimdi gelin Çanakkale Zaferinin Dünya'daki Yankılarına...(1915-1916)
İngiltere'de
18 Mart 1915 yenilgisi büyük şok yarattı. Başarısızlıkla sonuçlanan Çanakkale muharebeleri İngiltere'de hükümet değişikliğine yol açtı. Harekâtın mimarı Churchill, Bahriye Nazırlığı görevinden istifa etmek zorunda kaldı. İngiliz basını başlanğıçta zafere kesin gözle bakıyordu, boğazın kolayca geçileceğini yazıyordu. Yenilgi gelince kamuoyu büyük hayal kırıklığı yaşadı.
Avustralya ve Yeni Zelanda'da
En derin iz burada bırakıldı. Anzakların Gelibolu'ya saldırmasının maliyeti Avustralyalılar için 8.709, Yeni Zelandalılar için 2.701 asker kaybı oldu. Bu iki genç ülke için Çanakkale bir ulus inşası sürecine dönüştü. 25 Nisan bugün hâlâ her ikisinde de ulusal anma günüdür, "ANZAC Day" olarak kutlanıyor. Garip bir tarihi paradoks bu durum; savaşı kaybettiler ama bu yenilgi ve kayıplarından milli kimliklerini çıkardılar.
Fransa'da
Fransa'nın Batı Cephesi'nde zaten çok ağır kayıpları vardı. Çanakkale ikinci planda kaldı. Fransız kamuoyu için Verdun ve Somme çok daha büyük acılardı. Ama Bouvet zırhlısının 18 Mart'ta batması Fransız basınında büyük yer tuttu.
İslam Dünyasında
Bu zafer bütün İslam dünyası ve ezilmiş milletler için yeni bir ışık oldu. Hint Müslümanları, Mısırlılar, hatta Güneydoğu Asya'daki Müslümanlar bu zaferi coşkuyla karşıladı. Osmanlı'nın yenilmez sanılan İngiliz donanmasını geri püskürtmesi büyük moral kaynağı oldu. Sömürge altındaki halklara "Batılı güçler yenilebilir" mesajı verdi.
ABD'de
ABD 1915'te henüz savaşa girmemişti, tarafsızdı. New York Times ve diğer büyük gazeteler Çanakkale'yi yakından takip etti. Amerikan kamuoyu genel olarak İtilaf devletlerine sempatiyle bakıyordu, bu yüzden yenilgiden üzüntü duyuldu. Ama doğrudan bir etkisi olmadı çünkü ABD ancak 1917'de savaşa girdi.
En ilginç etki: Rusya üzerinde oldu.
Çanakkale kara savaşlarında Mustafa Kemal tarafından durdurulmasaydı Çarlık Rusyası en kısa yoldan müttefiklerinin yardımlarına kavuşacağı için yıkılmayacak, muhtemelen Ekim 1917 Bolşevik İhtilali de olmayabilecekti. Yani Çanakkale dolaylı olarak Sovyetler Birliği'nin doğmasına zemin hazırladı. Tarih burada çok ilginç bir paradoks sunuyor.
Çanakkale Zaferi harbin 4 yıl sürmesine, üç imparatorluğun; Osmanlı, Çarlık ve Avusturya-Macaristan İmparatorluklarının tarih sahnesinden silinmesine neden oldu.
Kısacası tek bir savaş, bütün dünya dengelerini değiştirdi.
Kaynak farklılıkları nedeniyle rakamlar arasında tutarsızlıklar var, en güvenilir kaynakları baz alarak hazırladım/araştırdım (TRWE_2012)
Taraf
Savaşa Katılan
Şehit / Ölü
Yaralı
Kayıp / Esir
Toplam Zayiat
Osmanlı İmparatorluğu
~310.000
57.000
97.000
11.000+
~179.000
Britanya İmparatorluğu
468.987
33.522
86.207
—
~120.000
Fransa
~79.000
~10.000
~17.000
—
~47.000
Avustralya (ANZAC)
~50.000
8.709
~19.000
—
~28.000
Yeni Zelanda (ANZAC)
~15.000
2.701
~5.000
—
~8.000
Almanya
500
—
—
—
Sembolik
Not:
Kamuoyunda yaygın olarak kullanılan 250.000 Türk şehidi rakamı Genelkurmay kaynaklarına göre doğru değildir. Genelkurmay Harp Tarihi Başkanlığı yayınında şehit sayısı 57.000, yaralı 97.000, kayıp 11.000, hastalıktan ölen 14.000 olmak üzere toplam 179.000 olarak belirtilmektedir.
250.000 rakamı ise tüm zayiatları, hastanede tedavi görenleri ve hava değişimine gönderilenler dahil geniş kapsamlı bir hesaplamanın sonucudur. İki rakam da yanlış değil, kapsamı farklıdır.
İki taraf toplam da yaklaşık yarım milyon zayiat vermiştir. Dar bir yarımadada, 8,5 ay boyunca....
Şimdi gelin, "TERS TARİH ANALİZİ YAPALIM".... : Eğer Çanakkale Savaşı Kaybedilseydi Sonuçları Ne Olurdu ?
Anlık sonuç: Boğaz geçilirdi...
İngiliz ve Fransız donanması İstanbul'a ulaşır. Osmanlı hükümeti muhtemelen şehri teslim ederdi. İstanbul işgal altına girer. Osmanlı fiilen savaş dışı kalırdı.
Rusya için dönüm noktası
Boğaz açılırsa Karadeniz üzerinden İngiliz ve Fransız ikmal gemileri Rusya'ya ulaşırdı. Çarlık ordusu cephane, silah ve malzeme sıkıntısı çekmezdi. Ordu çökmez, asker isyanları başlamaz, Şubat 1917 devrimi gerçekleşmeyebilirdi. Bolşevik İhtilali olmazdı. Lenin iktidara gelemezdi. Sovyetler Birliği hiç kurulmazdı.
Tek bir boğazın kaybı, 20. yüzyılın en büyük siyasi dönüşümünü ortadan kaldırabilirdi.
Osmanlı'nın sonu daha erken gelirdi.
Osmanlı 1915'te değil belki 1916'da çöker. Anadolu'nun paylaşımı çok daha erken başlardı. Sykes-Picot anlaşması kağıtta kalır, fiilen uygulanırdı. Anadolu İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan nüfuz bölgelerine ayrılırdı.
Mustafa Kemal ve Kurtuluş Savaşı
İşte burada iki senaryo var:
Birinci senaryo: Osmanlı erken çöktüğü için Anadolu çok daha derin bir işgale uğrar. Kurtuluş Savaşı'nı örgütleyecek zaman ve zemin bulunamaz. Türkiye bugünkü sınırlarıyla kurulamaz, Sevr Antlaşması uygulanır. Anadolu küçük bir Türk devletine sıkışır, büyük bölümü paylaşılır.
İkinci senaryo: Mustafa Kemal Çanakkale'de ün kazanamadığı için ulusal lider olarak öne çıkamaz. Kurtuluş hareketi ya hiç başlamaz ya da başka bir isim etrafında şekillenir, belki daha başarısız olur.
Ortadoğu bambaşka şekillenir
Osmanlı erken çöküp Anadolu işgal altında olunca İngilizler ve Fransızlar Ortadoğu'yu çok daha rahat paylaşır. Arap yarımadasında kukla devletler daha erken kurulur. Filistin meselesi belki çok farklı bir seyir izlerdi.
Almanya savaşta yalnız kalırdı
Osmanlı cephesi erken kapandığından, İngiliz ve Fransız kuvvetleri tamamen Batı Cephesi'ne yığılır. Almanya doğudan Rus, batıdan İngiliz-Fransız kıskacında çok daha erken ezilirdi. Savaş belki 1916'da biter, 1918'i beklemezdi.
I. Dünya Savaşı erken biterdi
Versay Antlaşması'nın ağır şartları hiç gündeme gelmez ya da çok daha yumuşak olurdu. Almanya'da ekonomik çöküş yaşanmaz. Hitler iktidara gelemez. II. Dünya Savaşı olmazdı.
Gerçek Tarih
Çanakkale Kaybedilseydi
Çarlık Rusyası 1917'de çöktü
Muhtemelen çökmezdi
Bolşevik İhtilali 1917
Gerçekleşmeyebilirdi
Sovyetler Birliği kuruldu
Hiç kurulmayabilirdi
Türkiye Cumhuriyeti 1923
Belki hiç kurulmazdı
I. Dünya Savaşı 1918'de bitti
1916'da bitebilirdi
Hitler iktidara geldi
Gelmeyebilirdi
II. Dünya Savaşı yaşandı
Yaşanmayabilirdi
Yani özetle :
18 Mart Çanakkale Savaşları Zaferi, 1923 Yılında Kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti'nin , "DOĞUM SANCILARI'dır"
Çanakkale olmadan Kurtuluş Savaşı olmazdı, Kurtuluş Savaşı olmadan Lozan olmazdı, Lozan olmadan Cumhuriyet olmazdı. Ama daha da derine inelim:
Çanakkale sadece bir toprak savunması değildi. Orada bir milletin "hâlâ varım" dediği andı. Yıkılmakta olan bir imparatorluğun külleri içinden yeni bir devletin fitilini ateşleyen kıvılcımdı.
Mustafa Kemal Çanakkale'de olmasa Kurtuluş Savaşı'nı hiç kimse örgütleyemezdi. Çanakkale ona hem ünü hem de halkın gözündeki meşruiyeti verdi. "Sizi ben değil, Türk milletinin şerefi kurtardı" derken aslında o şerefi taşıyacak kadronun da temelini atıyordu.
18 Mart 1915 = Doğum sancısı:19 Mayıs 1919 = İlk nefes:29 Ekim 1923 = Doğum
Üç tarih arasındaki zincir kesilseydi , diğerleri de kopardı. (bir anlamı kalmazdı/gerçekleşmezdi)
Bu yüzden Çanakkale'yi salt bir askeri zafer olarak okumak eksik kalır. Çanakkale, bir milletin ölüm döşeğinden kalkıp yürümeye başladığı andır.
