Kapitalist düzende ve az gelişmiş ülkelerde neredeyse sürekli akla gelen sorulardan birisidir ‘Devlet mi millet için vardır yoksa millet mi devlet için?’ sorusu.
Her ülkenin, toplumsal ve sosyolojik yapısının hatta atalarından gelen toplumsal genlerinin etkisiyle bu sorunun cevabı değişkenlik gösterebilir. Ben ise bu yazıda, işin felsefi temelinden, bazı önemli filozofların yaklaşımından bahsetmek istiyorum.
Fransız devrimi sırasında J.J. Rousseau ‘Toplum Sözleşmesi’ eserinde devlet-millet bağlantısına değinmiş ve milletlerin-toplulukların bir düzen içinde yaşayabilmeleri için (adalet sistemi, ekonomik kaynak yönetimi, kaynakların dağılımı gibi sebepler nedeniyle) devletleri oluşturmaları gerektiğini anlatmıştır. Bu bağlamda devletlerin, milletler için var olduğunu kanısına varabiliriz.
Bir başka bakış açısına daha değinelim. Platon, ‘Politika’ adlı eserinde doğru bir devletin nasıl olabileceğini anlatmış ve kısacası devletin milletin tüm kesimlerine eşit davranan, onları iyilik kavramına teşvik eden, akıllı, filozof ve erdemli yöneticiler içeren bir yapı olarak özetlemiştir. Yani devletin varlığı ve işleyişi, milletin ve milletin refahı için vardır.
Hegel ise, devleti şu şekilde tanımlar; devlet, düşünen, bilen, bildiğini yapan genel iradenin realitesidir. Devlet, tek bireylerin bir iradesi değildir, tanrısal, canlı bir totalitedir. Bu tanıma paralel olarak da fertlerin iradesinin devletin iradesi olamayacağını, ancak milletin devletin realitesini gerçekleştirebileceğini, devletin ise millet- topluluk olmadan var olamayacağını belirtir. Kısacası ikisi de birbirine muhtaçtır ve atom bağlantıları gibi içkindir.