Hayvanlar neden kış uykusuna yatarlar ?

Bir kısmı daha ılıman yerlere göçerler. Bu konuda kuşlar ve balıklar avantajlıdır. Bazıları kendilerini kışa adapte ederler, daha kalın yeni tüyler çıkarırlar. Hatta bazı tavşan türlerinde karda saklanabilmek için tüyler beyazlaşır. Bazıları yiyeceklerini önceden depoladıkları bir sığınak bulurlar. Bazıları da toprakta derin tüneller açarlar ama bazıları için de kış mevsimini uyuyarak geçirmekten başka çare yoktur.
Genellikle ayıların kış uykusuna yattıkları bilinir ama bu doğru değildir. Gerçi ayılar kışın mağaralarda uzun uzun uyurlar ama bu kış uykusu değildir. Daha doğrusu kış uykusu bir çeşit uyku değildir. Normal canlılarda uyanıkken ve uyku halindeyken, vücut ısısında ve metabolizmanın çalışmasında ciddi bir fark yoktur. Oysa kış uykusu, hayvanların hayat ile ölümü ayıran çizgiye kadar gelmeleri şeklinde tanımlanabilir.
Bazı hayvanların kış uykusuna yatmalarının iki sebebi vardır: Havanın çok soğuması ve yiyecek bulma güçlüğü. Soğuk havada yaşayabilmek için hayvanların daha çok enerjiye ihtiyaç duymalarına rağmen karlı kış günlerinde yiyecek bulma imkanı azalır. Kış uykusu bu zor mevsimde hayvanın enerji ihtiyacını azaltır, enerji tasarrufu sağlar.
Kış uykusu bildiğimiz şekilde uyumak değildir. Buna bilim dilinde 'hibernasyon' diyorlar. Vücut ısısının ortam sıcaklığına düştüğü bu durumu birçok balık türünde, kurbağalarda, sürüngenlerde, kuşlarda ve memelilerde görebiliyoruz.
Hakiki anlamda kış uykusuna yatan bir hayvanı (hibernatör) gördüğünüzde, ölmüş olduğunu sanabilirsiniz. Vücut ısıları sıfır dereceye kadar düşebilir. Bir dakika içinde sadece birkaç kez nefes alırlar, kalp atış hızı o kadar düşüktür ki, hissedilmez bile. Havalar ısındığında ise vücudun normal düzene geçmesi sadece birkaç saat alır.
Kış uykusuna yatan hayvanlar, uyku süresince kendi vücutlarındaki yağı tükettikleri gibi ara ara uyanarak bulundukları yere yazdan stok ettikleri yiyeceği yiyenler de vardır.
Kış uykusu sırasında hayvanlar vücut ağırlıklarının yüzde kırkına yakınım kaybederler. Bu kaybın yüzde 90'ma periyodik olarak uyanmalardaki ısı üretimi ve enerji kaybı sebep olurken geri kalan yüzde 10 kayıp ise uyku sırasında olur. Kış uykusu kış boyunca sürmez. Hayvanlar havaların soğumaya başlaması ile birkaç günlük bir uyku periyoduna girerler. Kış mevsiminin şartlan ağırlaştıkça bu periyotlar uzar.​

Hayvanların Kış Uykusuna Yatmasının Nedenleri

Dünyada bulunan memeli hayvan sıfatına girmiş, dünyanın aşırı serin ve soğuk olan bu bölgelerinde, özellikle kış aylarını derin bir şekilde uyku modunda geçirirler. Bu duruma hayvanlarda kış uykusu adı altında söyleyebiliriz. Kış aylarında hava sıcaklıkları düştüğünde ve erzak ve yiyecekleri azalınca, bir çok canlı kış için uykuya yatarlar. Uykuya daldıklarında vücut ısıları, uyudukları yerin bir santigrat derece üstüne çıkarak uyurlar.

Kış Uykusu Hazırlık Süreci

Sonbahar döneminde uykuya yatacak olan canlı çok çok yemek yiyerek vücudundaki yağ oranını arttırırlar. Bu yemiş oldukları yağlar, kış döneminde ihtiyacı olan enerjiyi yeteri kadar sağlamış olacaktır. Karnını doyurunca artık sıra uyuması için gerekli yer aramaktır. Birçok kemirgenler sürüsü yiyecekleri yiyecekleri uyuyacak olduğu yerde bulundurmayı seçerler.

Tek İhtiyaç Yaşayabilmek

Uykusunda olan canlı, solunum ve kalp fonksiyonlarını yaşaması gereken seviyeye indirgeyerek o şekilde uyumaktadır. Ara ara kımıldayabilir ve gerinme hareketlerinde de bulunabilmektedir. Ama bu durum onun uyandığı anlamına gelmez. Bahar ayı gelene kadar havalar ısınmasına kadar uyanmazlar. Kış uykusu bittikten sonra, birçok besin aramak zorundalardır. Aradıkları besinleri bulamaz iseler ölürler.

Hangi Canlılar Kış Uykusuna Yatar?

Aşırı soğuk olan bölgelerde olan canlılar, özellikle böcekleri tüketen, yarasa ve türevleri kış uykusuna yatmaktadırlar. Çünkü; kış aylarında onlar için yeterli gelebilecek böcek çeşitleri bulunmamaktadır. Ve ayrıca kirpi ve sincap(yer altında yaşayanlar) bu tür canlılarda kış uykusuna yatmaktadırlar. Ayrıca sinek kuşları her gece birbirlerine sokularak, bir farklı tarzda kış uykusuna yatmış olurlar.

Soğuk Kanlı Hayvanlar

Havanın ya da suyun ısısı düşme yaşandığında, hayvanlar iyice yavaşlar ve tamamen hareketsiz olarak kalırlar. Ancak; bu tür hayvanlar farklı bir değişkenlik gösterebilirler, kış uykusuna yatan hayvanlardaki gibi değildir. Çünkü soğukkanlı hayvanlardır ve vücut ısıları çevre ısısına benzer. Soğuk olan bölgelerde yaşayan sürüngenler (yılanlar) ve bazı balık türleri de kışın hareketsiz kalırlar. Sıcaklıklar hava ve suyun ısısı hissedilir derecede düşmeye başlayınca tamamen hareketsiz olurlar. Çünkü kanları soğuk ve ısı olarak ta çevreye duyarlıdırlar.

Sıcak Kış Uykusu

Canlı kış uykusuna yatmadan önce, Amerikan sincapları toprağı kazarak tünel yaparlar ve kendilerine ev yaparlar. Ayrıca, toplamış olduğu besinleri tünel şeklindeki yuvalarında toplarlar. Kışın ara sıra sincaplar sıcak şekilde uyanıp yemek yiyebilirler.