Konya'daki 9 bin yıllık yerleşim yeri Çatalhöyük, medeniyet tarihi açısından verdiği ipuçları nedeniyle dünyaca ünlü bir kültür mirası.
Neolitik Dönem'e ait en eski yerleşimlerden bir tanesi olarak tanımlanan Çatalhöyük, ilk ev mimarisi, ilk manzara resmi, ana tanrıça kültü gibi özgün buluntuları ve inanç eserleri ile insanlık tarihine ışık tutuyor.
Kent, medeniyetin ve ziraatin temellerini anlamamızda uluslararası anahtar olarak tanımlanıyor. Çatalhöyük'ün Neolitik yerleşim tarzı ve kent planının eşitlik ideallerini yansıttığına inanılıyor.
Neolitik Çağ ve Kalkolitik Çağ yerleşim yeri olan Çatalhöyük, doğu ve batı yönlerinde yan yana iki höyükten oluşuyor.
Hasandağı’nın yaklaşık olarak 136 kilometre uzağında, Çumra İlçesi’nin 11 km. kuzeyinde, Konya Ovası’na hakim buğdaylık arazide bulunan Çatalhöyük’te, Höyükler kabaca 2 bin yıl kesintisiz iskan edilmiş.
Dünyanın en eski yerleşimlerinden biri olan bu yerleşimin sakinleri, ilk tarımcı topluluklardan da biri olarak kabul ediliyor.
Yaklaşık 9400 yıllık geçmişi olan höyüğün mimarisi ilgi çekici. Bir ailenin evdeki yaşam süresi bittiğinde ev toprakla doldurulmuş, üzerine yenisi yapılmış.
Yeni evlerin sürekli yapılması ile günümüzde 21 metre yüksekliğe sahip höyük oluşmuş.
Höyük'te 18 yapı katı açığa çıkarılmış. Bina yapımında kullanılan malzeme kerpiç, ağaç ve kamış, tavan üst örtüsü ise kamış üzerine sıkıştırılmış kil toprak.
Evler tek katlı olup, eve giriş damda açılan bir delikten, merdivenle olmakta.
Her ev bir oda ve bir depodan oluşuyor. Odaların içinde dörtgen ocaklar bulunuyor. Duvarlar sıvalı ve sıva üzeri beyaza boyandıktan sonra sarı, kırmızı ve siyah tonlarda resimler yapılmış.
Orijinal boğa, koç ve geyik başlarının sıkıştırılmış kil ile konserve edilerek duvarlara aplike edildiği anlaşılmakta. Bu temaların yanında rölyef halinde insan figürleri ile hayvan figürleri de görülüyor.
Çatalhöyük, madenciliğin Anadolu'daki başlangıç tarihini Neolitik Dönem'e kadar indirmekte; o dönem insanının toplayıcılık ve avcılığın yanı sıra çiftçilikle de uğraştığını gösteren zengin buluntularıyla dikkat çekiyor.
Çatalhöyük, duvar resimlerinde kent planına yer veren ilk yerleşim merkezi olma özelliğine de sahip. Günümüzdeki mülkiyet kavramının o devirde başladığı, pişmiş topraktan yapılmış damga mühürlerle belgelenmiş.
Bu özelliklerinin bir sonucu olarak 2009 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne, 2012’de de Dünya Mirası Listesi’ne girdi.
