Bursa
Tarihi
[FONT=Tahoma, Verdana][/FONT]
Tarihi
[FONT=Tahoma, Verdana][/FONT]
Bu şehre târih, damgasını o kadar derin ve kuvvetle basmıştır ki, o her yerde önümüze çıkar. İstanbuldan sonra en çok târihî şahsiyetler ve eserleri bağrında taşıyan Bursanın Türk târihinde çok müstesnâ bir yeri vardır.
[FONT=Tahoma, Verdana][/FONT]
Mîlâttan iki bin yıl önce Trakyadan gelen "Bitiniler" Bursa ve civârına yerleşmiş ve Bitinya Krallığını kurmuşlardır. Bitinya kralı Prosyas, M.Ö. 1500 senelerinde Bursayı kurmuş, şehre Prosa denmiştir. Kartaca komutanı Anibal, bu krallığa sığınmış ve verdiği plâna göre bu şehir kurulmuştur. Bitinyanın merkezi İzmit idi. Lidya kralı Krezüs, Bitinya topraklarını ele geçirmiş, Persler Lidyayı yenerek 200 sene vâlilik (satraplık)olarak idâre etmiştir. Persleri Makedonya Kralı İskender yenerek bu bölgeye hâkim olmuştur. İskenderin ölümü üzerine imparatorluk kumandanlar arasında taksim edilince, bu bölge "Antiyon"un hissesine düşmüştür. Bilâhare bu bölge, Roma İmparatorluğuna dâhil edilmiş ve Romanın M.S. 395te Doğu ve Batı olarak bölünmesinde Bursa ve civârı Doğu Romanın (Bizansın) hissesine kalmıştır. Bizans devrindeyken İran Sâsânî hükümdârı Hüsrev Perviz, Bizans imparatoru Herakliyüsü yenerek Bursayı ele geçirmiş, Trakyadan gelen Türkler Bizanslılara yardım ederek geri almıştır.
[FONT=Tahoma, Verdana][/FONT]
Abbâsi halîfesi Hârun Reşîd zamânında İslâm ordusu Söğütçük kasabasına kadar gelmiş anlaşma yapıp geri dönmüşlerdir. Hamdanoğlu Sülâlesinden Seyfüddevle 924te Bursayı kuşatmış ise de alamamıştır. 1071 Malazgirt Zaferinden sonra Bursa civârı Türklerin eline geçmiştir. 1097de Türkler Bursayı fethetti fakat bu kısa sürdü. Selçuklu Sultanı Melikşâh, Kutalmışoğlu Süleyman Şâhı Bursa fethine gönderdi. İznik alındı. Kılıçarslan, ilk Haçlı seferini İznik önünde geri çevirdi. Oğuz Türklerinin Kayıhan boyundan Karakeçeli aşîretinin lideri Ertuğrul Gâzi, Selçuklu Sultânı Alâeddîn Keykubat zamânında (1210-1236) Söğüt ve Domaniç civârında yerleşti. Oğlu Osman Bey, Osmanlı Devletini kurdu. Osmanlı Devletinin ilk fethettiği yer Kulacahisardır. (İnegöle 5 km uzaklıkta bir köy.) Bilâhare Karacahisarın fethinden sonra sırayla İnegöl, Kestel, Uluabat, Yalova, Karamürsel fethedildi. Osman Gâzi, oğlu Orhan Gâziye Bursanın güneşte parlayan Sent Eli Manastırının kubbesini (Tophâne) göstererek beni buraya gömün diyerek vasiyet etti. Orhan Gâzi Mudanya, Gemlik ve Atronos (Orhâniye)u fethettikten sonra, Bursa güneyinde Pınarbaşında karargâhını kurdu. Bursayı kuşattı. Bursa tekfuru, Köse Mihâl vâsıtasıyla teslim olmak istediğini bildirdi. 30 bin flori altın verdi ve Osmanlı askerleri nezâretinde İstanbula gitti.
[FONT=Tahoma, Verdana][/FONT]
Bursa 6 Nisan 1326 Cumartesi günü Türkler tarafından fethedildi. Orhan Gâzi, Bursayı Osmanlı Devletinin başkenti yaptı. Birinci Murad (Hüdâvendigar) 1365te Osmanlı başkentini Edirneye nakletti. Fakat tahta çıkmalar, cenâze törenleri ve gömülmeler Bursada olmuştur. İstanbulun fethine kadar Bursa sembolik başkent olarak devâm etti. 1841den sonra Anadolu Beylerbeyi Bursada oturmuştur.
[FONT=Tahoma, Verdana][/FONT]
Yıldırım Bâyezîd ile Timur Han arasında 28 Temmuz 1402de yapılan Ankara Savaşından sonra Bursa ve Osmanlı Devleti sıkıntılı günler geçirdi. Kısa zamanda burada Osmanlı hâkimiyeti sağlandı. Birinci Dünyâ Harbine kadar her hususta gelişen Bursa, bu savaşı müteâkip İngilizlerin yardımı ile Yunan ordusu tarafından işgâl edildi. 26 Ağustos 1922de büyük taarruzla kesin olarak hezîmete uğrayan Yunan ordusu kaçmaya başladı ve 11 Eylül 1922de Bursa düşman işgâlinden kurtuldu. Yunanlılar kaçarken Bursayı yakıp yıkmaya çalıştılar. Bursa 1801de büyük bir yangın, 1854te deprem, 1429da vebâ salgınlarında çok zarar görmüştü. Sultan Birinci Ahmed Celâlî isyanlarını bastırma işini Bursadan tâkip etmiştir. Dördüncü Murad ve 1860ta Sultan Abdülazîz ile Sultan Abdülmecîd Bursayı ziyâret etmişlerdi.